1. ۱ز دریای عمان برآمد کسیسفر کرده هامون و دریا بسی
2. ۲عرب دیده و ترک و تاجیک و رومز هر جنس در نفس پاکش علوم
3. ۳جهان گشته و دانش اندوختهسفر کرده و صحبت آموخته
4. ۴به هیکل قوی چون تناور درختولیکن فرو مانده بی برگ سخت
5. ۵دو صد رقعه بالای هم دوختهز حراق و او در میان سوخته
6. ۶به شهری در آمد ز دریا کناربزرگی در آن ناحیت شهریار
7. ۷که طبعی نکونامی اندیش داشتسر عجز در پای درویش داشت
8. ۸بشستند خدمتگزاران شاهسر و تن به حمامش از گرد راه
9. ۹چو بر آستان ملک سر نهادنیایش کنان دست بر بر نهاد
10. ۱۰درآمد به ایوان شاهنشهیکه بختت جوان باد و دولت رهی
11. ۱۱نرفتم در این مملکت منزلیکز آسیب آزرده دیدم دلی
12. ۱۲ندیدم کسی سرگران از شرابمگر هم خرابات دیدم خراب
13. ۱۳ملک را همین ملک پیرایه بسکه راضی نگردد به آزار کس
14. ۱۴سخن گفت و دامان گوهر فشاندبه نطقی که شه آستین برفشاند
15. ۱۵پسند آمدش حسن گفتار مردبه نزد خودش خواند و اکرام کرد
16. ۱۶زرش داد و گوهر به شکر قدومبپرسیدش از گوهر و زاد و بوم
17. ۱۷بگفت آنچه پرسیدش از سرگذشتبه قربت ز دیگر کسان بر گذشت
18. ۱۸ملک با دل خویش با گفت و گوکه دست وزارت سپارد بدو
19. ۱۹ولیکن بتدریج تا انجمنبه سستی نخندند بر رای من
20. ۲۰به عقلش بباید نخست آزمودبه قدر هنر پایگاهش فزود
21. ۲۱برد بر دل از جور غم بارهاکه نا آزموده کند کارها
22. ۲۲چو قاضی به فکرت نویسد سجلنگردد ز دستاربندان خجل
23. ۲۳نظر کن چو سوفار داری به شستنه آنگه که پرتاب کردی ز دست
24. ۲۴چو یوسف کسی در صلاح و تمیزبه یک سال باید که گردد عزیز
25. ۲۵به ایام تا بر نیاید بسینشاید رسیدن به غور کسی
26. ۲۶ز هر نوع اخلاق او کشف کردخردمند و پاکیزه دین بود مرد
27. ۲۷نکو سیرتش دید و روشن قیاسسخن سنج و مقدار مردم شناس
28. ۲۸به رای از بزرگان مهش دید و بیشنشاندش زبردست دستور خویش
29. ۲۹چنان حکمت و معرفت کار بستکه از امر و نهیش درونی نخست
30. ۳۰در آورد ملکی به زیر قلمکز او بر وجودی نیامد الم
31. ۳۱زبان همه حرف گیران ببستکه حرفی بدش بر نیامد ز دست
32. ۳۲حسودی که یک جو خیانت ندیدبه کارش نیامد چو گندم تپید
33. ۳۳ز روشن دلش ملک پرتو گرفتوزیر کهن را غم نو گرفت
34. ۳۴ندید آن خردمند را رخنه‌ایکه در وی تواند زدن طعنه‌ای
35. ۳۵امین و بد اندیش طشتند و مورنشاید در او رخنه کردن به زور
36. ۳۶ملک را دو خورشید طلعت غلامبه سر بر، کمر بسته بودی مدام
37. ۳۷دو پاکیزه پیکر چو حور و پریچو خورشید و ماه از سدیگر بری
38. ۳۸دو صورت که گفتی یکی نیست بیشنموده در آیینه همتای خویش
39. ۳۹سخنهای دانای شیرین سخنگرفت اندر آن هر دو شمشاد بن
40. ۴۰چو دیدند کاوصاف و خلقش نکوستبه طبعش هواخواه گشتند و دوست
41. ۴۱در او هم اثر کرد میل بشرنه میلی چو کوتاه‌بینان به شر
42. ۴۲از آسایش آنگه خبر داشتیکه در روی ایشان نظر داشتی
43. ۴۳چو خواهی که قدرت بماند بلنددل، ای خواجه، در ساده رویان مبند
44. ۴۴وگر خود نباشد غرض در میانحذر کن که دارد به هیبت زیان
45. ۴۵وزیر اندر این شمه‌ای راه بردبه خبث این حکایت بر شاه برد
46. ۴۶که این را ندانم چه خوانند و کیست!نخواهد به سامان در این ملک زیست
47. ۴۷سفر کردگان لاابالی زیندکه پروردهٔ ملک و دولت نیند
48. ۴۸شنیدم که با بندگانش سر استخیانت پسند است و شهوت پرست
49. ۴۹نشاید چنین خیره روی تباهکه بد نامی آرد در ایوان شاه
50. ۵۰مگر نعمت شه فرامش کنمکه بینم تباهی و خامش کنم
51. ۵۱به پندار نتوان سخن گفت زودنگفتم تو را تا یقینم نبود
52. ۵۲ز فرمانبرانم کسی گوش داشتکه آغوش را اندر آغوش داشت
53. ۵۳من این گفتم اکنون ملک راست رایچو من آزمودم تو نیز آزمای
54. ۵۴به ناخوب تر صورتی شرح دادکه بد مرد را نیکروزی مباد
55. ۵۵بداندیش بر خرده چون دست یافتدرون بزرگان به آتش بتافت
56. ۵۶به خرده توان آتش افروختنپس آنگه درخت کهن سوختن
57. ۵۷ملک را چنان گرم کرد این خبرکه جوشش برآمد چو مِرجَل به سر
58. ۵۸غضب دست در خون درویش داشتولیکن سکون دست در پیش داشت
59. ۵۹که پرورده کشتن نه مردی بودستم در پی داد، سردی بود
60. ۶۰میازار پروردهٔ خویشتنچو تیر تو دارد به تیرش مزن
61. ۶۱به نعمت نبایست پروردنشچو خواهی به بیداد خون خوردنش
62. ۶۲از او تا هنرها یقینت نشددر ایوان شاهی قرینت نشد
63. ۶۳کنون تا یقینت نگردد گناهبه گفتار دشمن گزندش مخواه
64. ۶۴ملک در دل این راز پوشیده داشتکه قول حکیمان نیوشیده داشت
65. ۶۵دل است، ای خردمند، زندان رازچو گفتی نیاید به زنجیر باز
66. ۶۶نظر کرد پوشیده در کار مردخلل دید در رای هشیار مرد
67. ۶۷که ناگه نظر زی یکی بنده کردپری چهره در زیر لب خنده کرد
68. ۶۸دو کس را که با هم بود جان و هوشحکایت کنانند و ایشان خموش
69. ۶۹چو دیده به دیدار کردی دلیرنگردی چو مستسقی از دجله سیر
70. ۷۰ملک را گمان بدی راست شدز سودا بر او خشمگین خواست شد
71. ۷۱هم از حسن تدبیر و رای تمامبه آهستگی گفتش ای نیک نام
72. ۷۲تو را من خردمند پنداشتمبر اسرار ملکت امین داشتم
73. ۷۳گمان بردمت زیرک و هوشمندندانستمت خیره و ناپسند
74. ۷۴چنین مرتفع پایه جای تو نیستگناه از من آمد خطای تو نیست
75. ۷۵که چون بدگهر پرورم لاجرمخیانت روا داردم در حرم
76. ۷۶برآورد سر مرد بسیاردانچنین گفت با خسرو کاردان
77. ۷۷مرا چون بود دامن از جرم پاکنباشد ز خبث بداندیش باک
78. ۷۸به خاطر درم هرگز این ظن نرفتندانم که گفت آنچه بر من نرفت
79. ۷۹شهنشاه گفت: آنچه گفتم برتبگویند خصمان به روی اندرت
80. ۸۰چنین گفت با من وزیر کهنتو نیز آنچه دانی بگوی و بکن
81. ۸۱تسبم کنان دست بر لب گرفتکز او هر چه آید نیاید شگفت
82. ۸۲حسودی که بیند به جای خودمکجا بر زبان آورد جز بدم
83. ۸۳من آن ساعت انگاشتم دشمنشکه بنشاند شه زیردست منش
84. ۸۴چو سلطان فضیلت نهد بر ویمندانی که دشمن بود در پیم؟
85. ۸۵مرا تا قیامت نگیرد به دوستچو بیند که در عز من ذل اوست
86. ۸۶بر اینت بگویم حدیثی درستاگر گوش با بنده داری نخست
87. ۸۷ندانم کجا دیده‌ام در کتابکه ابلیس را دید شخصی به خواب
88. ۸۸به بالا صنوبر، به دیدن چو حورچو خورشیدش از چهره می‌تافت نور
89. ۸۹فرا رفت و گفت: ای عجب، این توییفرشته نباشد بدین نیکویی
90. ۹۰تو کاین روی داری به حسن قمرچرا در جهانی به زشتی سمر؟
91. ۹۱چرا نقش بندت در ایوان شاهدژم روی کرده‌ست و زشت و تباه؟
92. ۹۲شنید این سخن بخت برگشته دیوبه زاری برآورد بانگ و غریو
93. ۹۳که ای نیکبخت این نه شکل من استولیکن قلم در کف دشمن است
94. ۹۴مرا همچنین نام نیک است لیکز علت نگوید بداندیش نیک
95. ۹۵وزیری که جاه من آبش بریختبه فرسنگ باید ز مکرش گریخت
96. ۹۶ولیکن نیندیشم از خشم شاهدلاور بود در سخن، بی‌گناه
97. ۹۷اگر محتسب گردد آن را غم استکه سنگ ترازوی بارش کم است
98. ۹۸چو حرفم برآید درست از قلممرا از همه حرف گیران چه غم؟
99. ۹۹ملک در سخن گفتنش خیره ماندسر دست فرماندهی برفشاند
100. ۱۰۰که مجرم به زرق و زبان آوریز جرمی که دارد نگردد بری
101. ۱۰۱ز خصمت همانا که نشنیده‌امنه آخر به چشم خودم دیده‌ام؟
102. ۱۰۲کز این زمره خلق در بارگاهنمی‌باشدت جز در اینان نگاه
103. ۱۰۳بخندید مرد سخنگوی و گفتحق است این سخن، حق نشاید نهفت
104. ۱۰۴در این نکته‌ای هست اگر بشنویکه حکمت روان باد و دولت قوی
105. ۱۰۵نبینی که درویش بی دستگاهبه حسرت کند در توانگر نگاه
106. ۱۰۶مرا دستگاه جوانی برفتبه لهو و لعب زندگانی برفت
107. ۱۰۷ز دیدار اینان ندارم شکیبکه سرمایه داران حسنند و زیب
108. ۱۰۸مرا همچنین چهره گلفام بودبلورینم از خوبی اندام بود
109. ۱۰۹در این غایتم رشت باید کفنکه مویم چو پنبه‌ست و دوکم بدن
110. ۱۱۰مرا همچنین جعد شبرنگ بودقبا در بر از نازکی تنگ بود
111. ۱۱۱دو رشته درم در دهن داشت جایچو دیواری از خشت سیمین به‌پای
112. ۱۱۲کنونم نگه کن به وقت سخنبیفتاده یک‌یک چو سور کهن
113. ۱۱۳در اینان به حسرت چرا ننگرم؟که عمر تلف کرده یاد آورم
114. ۱۱۴برفت از من آن روزهای عزیزبه پایان رسد ناگه این روز نیز
115. ۱۱۵چو دانشور این در معنی بسفتبگفت این کز این به محال است گفت
116. ۱۱۶در ارکان دولت نگه کرد شاهکز این خوبتر لفظ و معنی مخواه
117. ۱۱۷کسی را نظر سوی شاهد رواستکه داند بدین شاهدی عذر خواست
118. ۱۱۸به عقل ار نه آهستگی کردمیبه گفتار خصمش بیازردمی
119. ۱۱۹به تندی سبک دست بردن به تیغبه دندان برد پشت دست دریغ
120. ۱۲۰ز صاحب غرض تا سخن نشنویکه گر کار بندی پشیمان شوی
121. ۱۲۱نکونام را جاه و تشریف و مالبیفزود و، بدگوی را گوشمال
122. ۱۲۲به تدبیر دستور دانشورشبه نیکی بشد نام در کشورش
123. ۱۲۳به عدل و کرم سالها ملک راندبرفت و نکونامی از وی بماند
124. ۱۲۴چنین پادشاهان که دین پرورندبه بازوی دین، گوی دولت برند
125. ۱۲۵از آنان نبینم در این عهد کسوگر هست بوبکر سعد است و بس
126. ۱۲۶بهشتی درختی تو، ای پادشاهکه افکنده‌ای سایه یک ساله راه
127. ۱۲۷طمع بود از بخت نیک اخترمکه بال همای افکند بر سرم
128. ۱۲۸خرد گفت دولت نبخشد همایگر اقبال خواهی در این سایه آی
129. ۱۲۹خدایا به رحمت نظر کرده‌ایکه این سایه بر خلق گسترده‌ای
130. ۱۳۰دعا گوی این دولتم بنده‌وارخدایا تو این سایه پاینده دار
131. ۱۳۱صواب است پیش از کُشِش بند کردکه نتوان سر کشته پیوند کرد
132. ۱۳۲خداوند فرمان و رای و شکوهز غوغای مردم نگردد ستوه
133. ۱۳۳سر پر غرور از تحمل تهیحرامش بود تاج شاهنشهی
134. ۱۳۴نگویم چو جنگ آوری پای دارچو خشم آیدت عقل بر جای دار
135. ۱۳۵تحمل کند هر که را عقل هستنه عقلی که خشمش کند زیردست
136. ۱۳۶چو لشکر برون تاخت خشم از کمیننه انصاف ماند نه تقوی نه دین
137. ۱۳۷ندیدم چنین دیو زیر فلککه از وی گریزند چندین ملک