1. ۱چنین گوید از نامهٔ باستانز گفتار آن دانشی راستان
2. ۲که آگاهی آمد به آباد بومبنزد جهاندار کسری ز روم
3. ۳که تو زنده بادی که قیصر بمردزمان و زمین دیگری را سپرد
4. ۴پراندیشه شد جان کسری ز مرگشد آن لعل رخساره چون زرد برگ
5. ۵گزین کرد ز ایران فرستاده‌ایجهاندیده و راد آزاده‌ای
6. ۶فرستاد نزدیک فرزند اویبرشاخ سبز برومند اوی
7. ۷سخن گفت با او به چربی بسیکزین بد رهایی نیابد کسی
8. ۸یکی نامه بنوشت با سوگ و دردپر از آب دیده دو رخساره زرد
9. ۹که یزدان تو را زندگانی دهادهمت خوبی و کامرانی دهاد
10. ۱۰نزاید جز از مرگ را جانورسرای سپنجست و ما بر گذر
11. ۱۱اگر تاج ساییم و گر خود و ترگرهایی نیابیم از چنگ مرگ
12. ۱۲چه قیصر چه خاقان چو آید زمانبخاک اندر آید سرش بی‌گمان
13. ۱۳ز قیصر تو را مزد بسیار بادمسیحا روان تو را یار باد
14. ۱۴شنیدم که بر نامور تخت اوینشستی بیاراستی بخت اوی
15. ۱۵ز ما هرچ باید ز نیرو بخواهز اسب و سلیح و ز گنج و سپاه
16. ۱۶فرستاده از پیش کسری برفتبه نزدیک قیصر خرامید تفت
17. ۱۷چو آمد بدرگه گشادند راهفرستاده آمد بر تخت و گاه
18. ۱۸چو قیصر نگه کرد وعنوان بدیدز بیشی کسری دلش بردمید
19. ۱۹جوان نیز بد مهتر نونشستفرستاده را نیز نبسود دست
20. ۲۰بپرسید ناکام پرسیدنینگه کردنی سست و کژ دیدنی
21. ۲۱یکی جای دورش فرود آوریدبدان نامه پادشا ننگرید
22. ۲۲یکی هفته هرکش که بد رای زنبه نزدیک قیصر شدند انجمن
23. ۲۳سرانجام گفتند ما کهتریمز فرمان شاه جهان نگذریم
24. ۲۴سزا خود ز کسری چنین نامه بودنه برکام بایست بدکامه بود
25. ۲۵که امروز قیصر جوانست و نوبه گوهر بدین مرزها پیشرو
26. ۲۶یک امسال با مرد برنا مکاوبه عنوان بیشی و با باژ و ساو
27. ۲۷بهرپایمردی و خودکامه‌اینبشتند بر ناسزا نامه‌ای
28. ۲۸بعنوان ز قیصر سرافراز رومجهان سر به سر هرچ جز روم شوم
29. ۲۹فرستادهٔ شاه ایران رسیدبگوید ز بازار ما هرچ دید
30. ۳۰از اندوه و شادی سخن هرچ گفتغم و شادمانی نباید نهفت
31. ۳۱بشد قیصر و تازه شد قیصریکه سر بر فرازد ز هرمهتری
32. ۳۲ندارد ز شاهان کسی را بکسچه کهتر بود شاه فریادرس
33. ۳۳چو قرطاس رومی بیاراستندبدربر فرستاده را خواستند
34. ۳۴چوبشنید دانا که شد رای راستبیامد بدر پاسخ نامه خواست
35. ۳۵ورا ناسزا خلعتی ساختندز بیگانه ایوان بپرداختند
36. ۳۶بدو گفت قیصر نه من چاکرمنه از چین و هیتالیان کمترم
37. ۳۷ز مهتر سبک داشتن ناسزاستوگر شاه تو بر جهان پادشاست
38. ۳۸بزرگ آنک او را بسی دشمنستمرا دشمن و دوست بردامنست
39. ۳۹چه داری بزرگی تو از من دریغهمی آفتاب اندر آری بمیغ
40. ۴۰نه از تابش او همی کم شودوگر خون چکاند برو نم شود
41. ۴۱چو کار آیدم شهریارم توییهمان از پدر یادگارم تویی
42. ۴۲سخن هرچ دیدی بخوبی بگویوزین پاسخ نامه زشتی مجوی
43. ۴۳تنش را بخلعت بیاراستندز در بارهٔ مرزبان خواستند
44. ۴۴فرستاده برگشت و آمد دمانبه منزل زمانی نجستی زمان
45. ۴۵بیامد به نزدیک کسری رسیدبگفت آن کجا رفت و دید و شنید
46. ۴۶ز گفتار او تنگدل گشت شاهبدو گفت برخوردی از رنج راه
47. ۴۷شنیدم که هرکو هوا پروردبفرجام کردار کیفر برد
48. ۴۸گر از دوست دشمن نداند همیچنین راز دل بر تو خواند همی
49. ۴۹گماند که ما را همو دوست نیستاگر چند او را پی و پوست نیست
50. ۵۰کنون نیز یک تن ز رومی نژادنمانم که باشد ازان تخت شاد
51. ۵۱همی سر فرازد که من قیصرمگر از نامداران یکی مهترم
52. ۵۲کنم زین سپس روم را نام شومبرانگیزم آتش ز آباد بوم
53. ۵۳به یزدان پاک و بخورشید و ماهبه آذر گشسب و بتخت و کلاه
54. ۵۴که کز هرچ در پادشاهی اوستز گنج کهن پرکند گاو پوست
55. ۵۵نساید سرتیغ ما رانیامحلال جهان باد بر من حرام
56. ۵۶بفرمود تا بر درش کرنایدمیدند با سنج و هندی درای
57. ۵۷همه کوس بر کوههٔ ژنده پیلببستند و شد روی گیتی چونیل
58. ۵۸سپاهی گذشت از مداین به دشتکه دریای سبز اندرو خیره گشت
59. ۵۹ز نالیدن بوق و رنگ درفشز جوش سواران زرینه کفش
60. ۶۰ستاره توگفتی به آب اندرستسپهر روان هم بخواب اندرست
61. ۶۱چوآگاهی آمد بقیصر ز شاهکه پرخشم ز ایوان بشد با سپاه
62. ۶۲بیامد ز عموریه تا حلبجهان کرد پر جنگ و جوش و جلب
63. ۶۳سواران رومی چو سیصد هزارحلب را گرفتند یکسر حصار
64. ۶۴سپاه اندر آمد ز هرسو به جنگنبد جنگشانرا فراوان درنگ
65. ۶۵بیاراست بر هر دری منجنیقز گردان روم آنکه بد جاثلیق
66. ۶۶حصار سقیلان بپرداختندکزان سو همی‌تاختن ساختند
67. ۶۷حلب شد بکردار دریای خونبه زنهار شد لشکر باطرون
68. ۶۸بدو هفته از رومیان سی هزارگرفتند و آمد بر شهریار
69. ۶۹بی‌اندازه کشتند ز ایشان بتیربه رزم اندرون چند شد دستگیر
70. ۷۰به پیش سپه کنده‌ای ساختندبشبگیر آب اندر انداختند
71. ۷۱بکنده ببستند برشاه راهفروماند از جنگ شاه و سپاه
72. ۷۲برآمد برین روزگاری درازبسیم و زر آمد سپه را نیاز
73. ۷۳سپهدار روزی‌دهان را بخواندوزان جنگ چندی سخنها براند
74. ۷۴که این کار با رنج بسیار گشتبه آب و به کنده نشاید گذشت
75. ۷۵سپه را درم باید و دستگاههمان اسب وخفتان و رومی کلاه
76. ۷۶سوی گنج رفتند روزی‌دهاندبیران و گنجور شاه جهان
77. ۷۷از اندازه لشکر شهریارکم آمد درم تنگ سیصد هزار
78. ۷۸بیامد برشاه موبد چوگردبه گنج آنچ بود از درم یاد کرد
79. ۷۹دژم کرد شاه اندران کار چهربفرمود تا رفت بوزرجمهر
80. ۸۰بدو گفت گر گنج شاهی تهیچه باید مرا تخت شاهنشهی
81. ۸۱بروهم کنون ساروان را بخواههیونان بختی برافگن به راه
82. ۸۲صد از گنج مازندران بارکنوزو بیشتر بار دینار کن
83. ۸۳بشاه جهان گفت بوزرجمهرکه ای شاه با دانش و داد و مهر
84. ۸۴سوی گنج ایران درازست راهتهی دست و بیکار باشد سپاه
85. ۸۵بدین شهرها گرد ماهرکسستکسی کو درم بیش دارد بدست
86. ۸۶ز بازارگان و ز دهقان درماگر وام خواهی نگردد دژم
87. ۸۷بدین کار شد شاه همداستانکه دانای ایران بزد داستان
88. ۸۸فرستاده‌ای جست بوزرجمهرخردمند و شادان دل و خوب چهر
89. ۸۹بدو گفت ز ایدر سه اسبه بروگزین کن یکی نامبردار گو
90. ۹۰ز بازارگان و ز دهقان شهرکسی را کجا باشد از نام بهر
91. ۹۱ز بهر سپه این درم فام خواهبزودی بفرماید از گنج شاه
92. ۹۲بیامد فرستادهٔ خوش منشجوان وخردمندی و نیکوکنش
93. ۹۳پیمبر باندیشه باریک بودبیامد بشهری که نزدیک بود
94. ۹۴درم خواست فام از پی شهریاربرو انجمن شد بسی مایه دار
95. ۹۵یکی کفشگر بود و موزه فروشبه گفتار او تیز بگشاد گوش
96. ۹۶درم چند باید بدو گفت مرددلاور شمار درم یاد کرد
97. ۹۷چنین گفت کای پرخرد مایه دارچهل من درم هرمنی صدهزار
98. ۹۸بدو کفشگر گفت من این دهمسپاسی ز گنجور بر سر نهم
99. ۹۹بیاورد قپان و سنگ و درمنبد هیچ دفتر به کار و قلم
100. ۱۰۰چو بازارگان را درم سخته شدفرستاده زان کار پردخته شد
101. ۱۰۱بدو کفشگر گفت کای خوب چهربه رنج‌ی بگویی به بوزرجمهر
102. ۱۰۲که اندر زمانه مرا کودکیستکه بازار او بر دلم خوار نیست
103. ۱۰۳بگویی مگر شهریار جهانمرا شاد گرداند اندر نهان
104. ۱۰۴که او را سپارد بفرهنگیانکه دارد سرمایه و هنگ آن
105. ۱۰۵فرستاده گفت این ندارم به رنجکه کوتاه کردی مرا راه گنج
106. ۱۰۶بیامد بر مرد دانا به شبوزان کفشگر نیز بگشاد لب
107. ۱۰۷برشاه شد شاد بوزرجمهربران خواسته شاه بگشاد چهر
108. ۱۰۸چنین گفتن زان پس که یزدان سپاسمبادم مگر پاک و یزدان شناس
109. ۱۰۹که در پادشاهی یکی موزه دوزبرین گونه شادست و گیتی فروز
110. ۱۱۰که چندین درم ساخته باشدشمبادا که بیداد بخراشدش
111. ۱۱۱نگر تا چه دارد کنون آرزویبماناد بر ما همین راه و خوی
112. ۱۱۲چو فامش بتوزی درم صدهزاربده تا بماند ز ما یادگار
113. ۱۱۳بدان زیردستان دلاور شدندجهانجوی با تخت وافسر شدند
114. ۱۱۴مبادا که بیدادگر شهریاربود شاد برتخت و به روزگار
115. ۱۱۵بشاه جهان گفت بوزرجمهرکه ای شاه نیک اختر خوب چهر
116. ۱۱۶یکی آرزو کرد موزه فروشاگر شاه دارد بمن بنده گوش
117. ۱۱۷فرستاده گوید که این مرد گفتکه شاه جهان با خرد باد جفت
118. ۱۱۸یکی پور دارم رسیده بجایبفرهنگ جوید همی رهنمای
119. ۱۱۹اگر شاه باشد بدین دستگیرکه این پاک فرزند گردد دبیر
120. ۱۲۰ز یزدان بخواهم همی جان شاهکه جاوید باد این سزاوار گاه
121. ۱۲۱بدو گفت شاه ای خردمند مردچرا دیو چشم تو را تیره کرد
122. ۱۲۲برو همچنان بازگردان شترمبادا کزو سیم خواهیم و در
123. ۱۲۳چو بازارگان بچه گردد دبیرهنرمند و بادانش و یادگیر
124. ۱۲۴چو فرزند ما برنشیند بتختدبیری ببایدش پیروزبخت
125. ۱۲۵هنر باید از مرد موزه فروشبدین کار دیگر تو با من مکوش
126. ۱۲۶بدست خردمند و مرد نژادنماند به جز حسرت وسرد باد
127. ۱۲۷شود پیش او خوار مردم شناسچوپاسخ دهد زو پذیرد سپاس
128. ۱۲۸بما بر پس از مرگ نفرین بودچوآیین این روزگار این بود
129. ۱۲۹نخواهیم روزی جز از گنج داددرم زو مخواه و مکن هیچ یاد
130. ۱۳۰هم اکنون شتر بازگردان به راهدرم خواه وز موزه دوزان مخواه
131. ۱۳۱فرستاده برگشت و شد با درمدل کفشگر گشت پر درد و غم
132. ۱۳۲شب آمد غمی شد ز گفتار شاهخروش جرس خاست از بارگاه
133. ۱۳۳طلایه پراگنده بر گرد دشتهمه شب همی گرد لشکر بگشت
134. ۱۳۴ز ماهی چو بنمود خورشید تاجبرافگند خلعت زمین را ز عاج
135. ۱۳۵طلایه چو گشت از لب کنده بازبیامد بر شاه گردن فراز
136. ۱۳۶که پیغمبر قیصر آمد بشاهپر از درد و پوزش کنان از گناه
137. ۱۳۷فرستاده آمد همانگه دواننیایش کنان پیش نوشین روان
138. ۱۳۸چو رومی سر تاج کسری بدیدیکی باد سرد از جگر برکشید
139. ۱۳۹به دل گفت کینت سزاوار گاهبشاهی ومردی وچندین سپاه
140. ۱۴۰وزان فیلسوفان رومی چهلزبان برگشادند پر باد دل
141. ۱۴۱ز دینار با هرکسی سی هزارنثار آوریده بر شهریار
142. ۱۴۲چو دیدند رنگ رخ شهریاربرفتند لرزان و پیچان چومار
143. ۱۴۳شهنشاه چون دید بنواختشانبه آیین یکی جایگه ساختشان
144. ۱۴۴چنین گفت گوینده پیشروکه ای شاه قیصر جوانست و نو
145. ۱۴۵پدر مرده و ناسپرده جهاننداند همی آشکار و نهان
146. ۱۴۶همه سر به سر باژدار توایمپرستار و در زینهار توایم
147. ۱۴۷تو را روم ایران و ایران چو رومجدایی چرا باید این مرز و بوم
148. ۱۴۸خرد در زمانه شهنشاه راستوزو داشت قیصر همی‌پشت راست
149. ۱۴۹چه خاقان چینی چه در هند شاهیکایک پرستند این تاج و گاه
150. ۱۵۰اگر کودکی نارسیده بجایسخن گفت بی‌دانش و رهنمای
151. ۱۵۱ندارد شهنشاه ازو کین و دردکه شادست ازو گنبد لاژورد
152. ۱۵۲همان باژ روم آنچ بود از نخستسپاریم و عهدی بتازه درست
153. ۱۵۳بخندید نوشین روان زان سخنکه مرد فرستاده افگند بن
154. ۱۵۴بدو گفت اگر نامور کودکستخرد با سخن نزد او اندکست
155. ۱۵۵چه قیصر چه آن بی خرد رهنمونز دانش روان را گرفته زبون
156. ۱۵۶همه هوشمندان اسکندریگرفتند پیروزی و برتری
157. ۱۵۷کسی کو بگردد ز پیمان مابپیچید دل از رای و فرمان ما
158. ۱۵۸از آباد بومش بر آریم خاکزگنج و ز لشکر نداریم باک
159. ۱۵۹فرستادگان خاک دادند بوسچنانچون بود مردم چابلوس
160. ۱۶۰که ای شاه پیروز برترمنشز کار گذشته مکن سرزنش
161. ۱۶۱همه سر به سر خاک رنج توایمهمه پاسبانان گنج توایم
162. ۱۶۲چوخشنود گردد ز ما شهریارنباشیم ناکام و بد روزگار
163. ۱۶۳ز رنجی که ایدر شهنشاه بردهمه رومیان آن ندارند خرد
164. ۱۶۴ز دینار پرکرده ده چرم گاوبه گنج آوریم از درباژ وساو
165. ۱۶۵بکمی وبیشیش فرمان رواستپذیرد ز ما گرچه آن ناسزاست
166. ۱۶۶چنین داد پاسخ که ازکار گنجسزاوار دستور باشد به رنج
167. ۱۶۷همه رومیان پیش موبد شدندخروشان و با اختر بد شدند
168. ۱۶۸فراوان ز هر در سخن راندندهمه راز قیصر برو راندند
169. ۱۶۹ز دینار گفتند وز گاو پوستز کاری که آرام روم اندروست
170. ۱۷۰چنین گفت موبد اگر زر دهیدز دیبا چه مایه بران سرنهید
171. ۱۷۱بهنگام برگشتن شهریارز دیبای زربفت باید هزار
172. ۱۷۲که خلعت بود شاه را هر زمانچه با کهتران و چه با مهتران
173. ۱۷۳برین برنهادند و گشتند بازهمه پاک بردند پیشش نماز
174. ۱۷۴ببد شاه چندی بران رزمگاهچوآسوده شد شهریار و سپاه
175. ۱۷۵ز لشکر یکی مرد بگزید گردکه داند شمار نبشت و سترد
176. ۱۷۶سپاهی بدو داد تا باژ رومستاند سپارد به آباد بوم
177. ۱۷۷وز آنجا بیامد سوی طیسفونسپاهی پس پشت و پیش اندرون
178. ۱۷۸همه یکسر آباد از سیم و زربه زرین ستام و به زرین کمر
179. ۱۷۹ز بس پرنیانی درفش سرانتو گفتی هوا شد همه پرنیان
180. ۱۸۰در و دشت گفتی که زرین شدستکمرها ز گوهر چو پروین شدست
181. ۱۸۱چو نزدیک شهر اندر آمد ز راهپذیره شدندش فراوان سپاه
182. ۱۸۲همه پیش کسری پیاده شدندکمر بسته و دل گشاده شدند
183. ۱۸۳هر آنکس که پیمود با شاه راهپیاده بشد تا در بارگاه
184. ۱۸۴همه مهتران خواندند آفرینبران شاه بیدار باداد ودین
185. ۱۸۵چو تنگ اندر آمد به جای نشستبهرمهتری شاه بنمود دست
186. ۱۸۶سرآمد سخن گفتن موزه دوزز ماه محرم گذشته سه روز
187. ۱۸۷جهانجوی دهقان آموزگارچه گفت اندرین گردش روزگار
188. ۱۸۸که روزی فرازست و روزی نشیبگهی با خرامیم و گه با نهیب
189. ۱۸۹سرانجام بستر بود تیره خاکیکی را فراز و یکی را مغاک
190. ۱۹۰نشانی نداریم ازان رفته‌گانکه بیدار و شادند اگر خفته گان
191. ۱۹۱بدان گیتی ار چندشان برگ نیستهمان به که آویزش مرگ نیست
192. ۱۹۲اگر صد بود سال اگر بیست و پنجیکی شد چو یاد آید از روز رنج
193. ۱۹۳چه آنکس که گوید خرامست ونازچه گوید که دردست و رنج و نیاز
194. ۱۹۴کسی را ندیدم بمرگ آرزوینه بی راه و از مردم نیکخوی
195. ۱۹۵چه دینی چه اهریمن بت پرستز مرگند بر سر نهاده دو دست
196. ۱۹۶چوسالت شد ای پیر برشست و یکمی‌و جام وآرام شد بی‌نمک
197. ۱۹۷نبندد دل اندر سپنجی سرایخرد یافته مردم پاکرای
198. ۱۹۸بگاه بسیجیدن مرگ میچو پیراهن شعر باشد بدی
199. ۱۹۹فسرده تن اندر میان گناهروان سوی فردوس گم کرده راه
200. ۲۰۰ز یاران بسی ماند و چندی گذشتتو با جام همراه مانده به دشت
201. ۲۰۱زمان خواهم ازکرد گار زمانکه چندی بماند دلم شادمان
202. ۲۰۲که این داستانها و چندین سخنگذشته برو سال و گشته کهن
203. ۲۰۳ز هنگام کی شاه تا یزدگردز لفظ من آمد پراگنده گرد
204. ۲۰۴بپیوندم و باغ بی‌خو کنمسخنهای شاهنشهان نو کنم
205. ۲۰۵هماناکه دل را ندارم به رنجاگر بگذرم زین سرای سپنج
206. ۲۰۶چه گوید کنون مرد روشن روانز رای جهاندار نوشین روان
207. ۲۰۷چوسال اندر آمد بهفتاد و چارپراندیشهٔ مرگ شد شهریار
208. ۲۰۸جهان راهمی کدخدایی بجستکه پیراهن داد پوشد نخست
209. ۲۰۹دگر کو بدرویش بر مهربانبود راد و بی‌رنج روشن‌روان
210. ۲۱۰پسر بد مر او را گرانمایه ششهمه راد وبینادل وشاه فش
211. ۲۱۱بمردی و فرهنگ و پرهیز و رایجوانان با دانش و دلگشای
212. ۲۱۲از ایشان خردمند و مهتر بسالگرانمایه هرمزد بد بی‌همال
213. ۲۱۳سر افراز و بادانش و خوب چهربر آزادگان بر بگسترده مهر
214. ۲۱۴بفرمود کسری به کارآگهانکه جویند راز وی اندر نهان
215. ۲۱۵نگه داشتندی به روز و به شباگر داستان را گشادی دو لب
216. ۲۱۶ز کاری که کردی بدی با بهیرسیدی بشاه جهان آگهی
217. ۲۱۷به بوزرجمهر آن زمان شاه گفتکه رازی همی‌داشتم در نهفت
218. ۲۱۸ز هفتاد چون سالیان درگذشتسر و موی مشکین چو کافور گشت
219. ۲۱۹چومن بگذرم زین سپنجی سرایجهان رابباید یکی کدخدای
220. ۲۲۰که بخشایش آرد به درویش بربه بیگانه و مردم خویش بر
221. ۲۲۱ببخشد بپرهیزد از مهر گنجنبندد دل اندر سرای سپنج
222. ۲۲۲سپاسم ز یزدان که فرزند هستخردمند و دانا و ایزد پرست
223. ۲۲۳وز ایشان بهرمزد یازان ترمبرای و بهوشش فرازان ترم
224. ۲۲۴ز بخشایش و بخشش و راستینبینم همی در دلش کاستی
225. ۲۲۵کنون موبدان و ردان را بخواهکسی کو کند سوی دانش نگاه
226. ۲۲۶بخوانیدش و آزمایش کنیدهنر بر هنر بر فزایش کنید
227. ۲۲۷شدند اندران موبدان انجمنز هر در پژوهنده و رای زن
228. ۲۲۸جهانجوی هرمزد را خواندندبر نامدارنش بنشاندند
229. ۲۲۹نخستین سخن گفت بوزرجمهرکه ای شاه نیک اختر خوب چهر
230. ۲۳۰چه دانی کزو جان پاک و خردشود روشن وکالبد برخورد
231. ۲۳۱چنین داد پاسخ که دانش به استکه داننده برمهتران بر مه است
232. ۲۳۲بدانش بود مرد را ایمنیببندد ز بد دست اهریمنی
233. ۲۳۳دگر بردباری و بخشایشستکه تن را بدو نام و آرایشست
234. ۲۳۴بپرسید کز نیکوی سودمندبگو ازچه گردد چو گردد بلند
235. ۲۳۵چنین داد پاسخ که آنک از نخستبنیک و بد آزرم هرکس بجست
236. ۲۳۶بکوشید تا بردل هرکسیازو رنج بردن نباشد بسی
237. ۲۳۷چنین داد پاسخ که هرکس که دادبداد از تن خود همو بود شاد
238. ۲۳۸نگه کرد پرسنده بوزرجمهربدان پاکدل مهتر خوب چهر
239. ۲۳۹بدو گفت کز گفتنی هرچ هستبگویم تو بشمر یکایک بدست
240. ۲۴۰سراسر همه پرسشم یادگیربه پاسخ همه داد بنیاد گیر
241. ۲۴۱سخن را مگردان پس و پیش هیچجوانمردی وداد دادن بسیچ
242. ۲۴۲اگر یادگیری چنین بی‌گمانگشادست برتو در آسمان
243. ۲۴۳که چندین به گفتار بشتافتمز پرسنده پاسخ فزون یافتم
244. ۲۴۴جهاندار آموزگار تو بادخرد جوشن و بخت یار تو باد
245. ۲۴۵کنون هرچ دانم بپرسم ز دادتوپاسخ گزار آنچ آیدت یاد
246. ۲۴۶ز فرزند کو بر پدر ارجمندکدامست شایسته و بی‌گزند
247. ۲۴۷ببخشایش دل سزاوار کیستکه بر درد او بر بباید گریست
248. ۲۴۸ز کردار نیکی پشیمان کراستکه دل بر پشیمانی او گواست
249. ۲۴۹سزاکیست کو را نکوهش کنیمز کردار او چون پژوهش کنیم
250. ۲۵۰ز گیتی کجا بهتر آید گریزکه خیزد از آرام او رستخیز
251. ۲۵۱بدین روزگار از چه باشیم شادگذشته چه بهتر که گیریم یاد
252. ۲۵۲زمانه که او را بباید ستودکدامست وما از چه داریم سود
253. ۲۵۳گرانمایه‌تر کیست از دوستانکز آواز او دل شود بوستان
254. ۲۵۴کرا بیشتر دوست اندر جهانکه یابد بدو آشکار ونهان
255. ۲۵۵همان نیز دشمن کرا بیشترکه باشد برو بر بداندیش‌تر
256. ۲۵۶سزاوار آرام بودن کجاستکه دارد جهاندار ازو پشت راست
257. ۲۵۷ز گیتی زیانکارتر کارچیستکه بر کرده خود بباید گریست
258. ۲۵۸ز چیزی که مردم همی‌پروردچه چیزیست کان زودتر بگذرد
259. ۲۵۹ستمکاره کش نزد اوشرم نیستکدامست کش مهر وآزرم نیست
260. ۲۶۰تباهی بگیتی ز گفتار کیستدل دوستانرا پر آزار کیست
261. ۲۶۱چه چیزیست کان ننگ پیش آوردهمان بد ز گفتار خویش آورد
262. ۲۶۲بیک روز تا شب برآمد ز کوهز گفتار دانا نیامد ستوه
263. ۲۶۳چو هنگام شمع آمد از تیرگیسرمهتران تیره از خیرگی
264. ۲۶۴ز گفتار ایشان غمی گشت شاههمی‌کرد خامش بپاسخ نگاه
265. ۲۶۵گرانمایه هرمزد برپای خاستیکی آفرین کرد بر شاه راست
266. ۲۶۶که از شاه گیتی مبادا تهیهمی‌باد بر تخت شاهنشهی
267. ۲۶۷مبادا که بی‌تو ببینیم تاجگر آیین شاهی وگر تخت عاج
268. ۲۶۸به پوزش جهان پیش تو خاک بادگزند تو را چرخ تریاک باد
269. ۲۶۹سخن هرچ او گفت پاسخ دهمبدین آرزو رای فرخ نهم
270. ۲۷۰ز فرزند پرسید دانا سخنوزو بایدم پاسخ افگند بن
271. ۲۷۱به فرزند باشد پدر شاددلز غمها بدو دارد آزاد دل
272. ۲۷۲اگر مهربان باشد او بر پدربه نیکی گراینده و دادگر
273. ۲۷۳دگر آنک بر جای بخشایستبرو چشم را جای پالایشست
274. ۲۷۴بزرگی که بختش پراگنده گشتبه پیش یکی ناسزا بنده گشت
275. ۲۷۵ز کار وی ار خون خروشی رواستکه ناپارسایی برو پادشاست
276. ۲۷۶دگر هر که با مردم ناسپاسکند نیکویی ماند اندر هراس
277. ۲۷۷هران کس که نیکی فرامش کندخرد رابکوشد که بیهش کند
278. ۲۷۸دگر گفت ازآرام راه گریزگرفتن کجا خوبتر از ستیز
279. ۲۷۹به شهری که بیداد شد پادشاندارد خردمند بودن روا
280. ۲۸۰ز بیدادگر شاه باید گریزکزن خیزد اندر جهان رستخیز
281. ۲۸۱چه گوید که دانی که شادی بدوستبرادر بود با دلارام دوست
282. ۲۸۲دگر آنک پرسد ز کار زمانزمانی کزو گم شود بدگمان
283. ۲۸۳روا باشد ار چند بستایدشهم اندر ستایش بیفزایدش
284. ۲۸۴دگر آنک پرسید ازمرد دوستز هر دوستی یارمندی نکوست
285. ۲۸۵توانگر بود چادر او بپوشچو درویش باشد تو با او بکوش
286. ۲۸۶کسی کو فروتن‌تر و رادتردل دوستانش بدو شادتر
287. ۲۸۷دگر آنک پرسد که دشمن کراستکزو دل همیشه بدرد و بلاست
288. ۲۸۸چوگستاخ باشد زبانش ببدز گفتار او دشمن آید سزد
289. ۲۸۹دگر آنک پرسید دشوار چیستبی‌آزار را دل پر آواز کیست
290. ۲۹۰چو بد بود وبد ساز با وی نشستیکی زندگانی بود چون کبست
291. ۲۹۱دگر آنک گوید گوا کیست راستکه جان وخرد برگوا برگواست
292. ۲۹۲به از آزمایش ندیدم گواگوای سخنگوی و فرمانروا
293. ۲۹۳زیانکارتر کار گفتی که چیستکه فرجام ازان بد بباید گریست
294. ۲۹۴چوچیره شود بر دلت بر هواهوا بگذرد همچو باد هوا
295. ۲۹۵پشیمانی آرد بفرجام سودگل آرزو را نشاید بسود
296. ۲۹۶دگر آنک گوید که گردان ترستکه چون پای جویی بدستت سرست
297. ۲۹۷چنین دوستی مرد نادان بودسرشتش بد و رای گردان بود
298. ۲۹۸دگر آنک گوید ستمکاره کیستبریده دل ازشرم و بیچاره کیست
299. ۲۹۹چوکژی کند مرد بیچاره خوانچوبی شرمی آرد ستمکاره خوان
300. ۳۰۰هرآنکس که او پیشه گیرد دروغستمکاره‌ای خوانمش بی‌فروغ
301. ۳۰۱تباهی که گفتی ز گفتار کیستپرآزارتر درد آزار کیست
302. ۳۰۲سخن چین و دو روی و بیکار مرددل هوشیاران کند پر ز درد
303. ۳۰۳بپرسید دانا که عیب از چه بیشکه باشد پشیمان ز گفتار خویش
304. ۳۰۴هرآنکس که راند سخن بر گزافبود بر سر انجمن مرد لاف
305. ۳۰۵بگاهی که تنها بود در نهفتپشیمان شود زان سخنها که گفت
306. ۳۰۶هم اندر زمان چون گشاید سخنبه پیش آرد آن لافهای کهن
307. ۳۰۷خردمند و گر مردم بی‌هنرکس از آفرنیش نیابد گذر
308. ۳۰۸چنین بود تا بود دوران دهریکی زهر یابد یکی پای زهر
309. ۳۰۹همه پرسش این بود و پاسخ همینکه برشاه باد از جهان آفرین
310. ۳۱۰زبانها بفرمانش گوینده باددل راد او شاد و جوینده باد
311. ۳۱۱شهنشاه کسری ازو خیره ماندبسی آفرین کیانی بخواند
312. ۳۱۲ز گفتار او انجمن شاد شددل شهریار از غم آزاد شد
313. ۳۱۳نبشتند عهدی بفرمان شاهکه هرمزد را داد تخت و کلاه
314. ۳۱۴چوقرطاس رومی شد از باد خشکنهادند مهری بروبر ز مشک
315. ۳۱۵به موبد سپردند پیش ردانبزرگان و بیدار دل بخردان
316. ۳۱۶جهان را نمایش چو کردار نیستنهانش جز از رنج وتیمار نیست
317. ۳۱۷اگر تاج داری اگر گرم و رنجهمان بگذری زین سرای سپنج
318. ۳۱۸بپیوستم این عهد نوشین روانبه پیروزی شهریار جوان
319. ۳۱۹یکی نامهٔ شهریاران بخواننگر تاکه باشد چو نوشین روان
320. ۳۲۰برای و بداد و ببزم و به جنگچو روزش سرآمد نبودش درنگ
321. ۳۲۱توای پیر فرتوت بی‌توبه مردخرد گیر وز بزم و شادی بگرد
322. ۳۲۲جهان تازه شد چون قدح یافتیروانرا ز توبه تو برتافتی
323. ۳۲۳چه گفت آن سراینده سالخوردچو اندرز نوشین روان یاد کرد
324. ۳۲۴سخنهای هرمزد چون شد ببنیکی نو پی افگند موبد سخن
325. ۳۲۵هم آواز شد رایزن با دبیرنبشتند پس نامه‌ای بر حریر
326. ۳۲۶دلارای عهدی ز نوشین روانبه هرمزد ناسالخورده جوان
327. ۳۲۷سرنامه از دادگر کرد یاددگر گفت کین پند پور قباد
328. ۳۲۸بدان ای پسر کین جهان بی‌وفاستپر از رنج و تیمار و درد و بلاست
329. ۳۲۹هرآنگه که باشی بدو شادترز رنج زمانه دل آزادتر
330. ۳۳۰همه شادمانی بمانی به جایبباید شدن زین سپنجی سرای
331. ۳۳۱چو اندیشه رفتن آمد فرازبرخشنده روز و شب دیریاز
332. ۳۳۲بجستیم تاج کیی را سریکه بر هر سری باشد او افسری
333. ۳۳۳خردمند شش بود ما را پسردل فروز و بخشنده و دادگر
334. ۳۳۴تو را برگزیدم که مهتر بدیخردمند و زیبای افسر بدی
335. ۳۳۵بهشتاد بر بود پای قبادکه در پادشاهی مرا کرد یاد
336. ۳۳۶کنون من رسیدم به هفتاد و چارتو راکردم اندر جهان شهریار
337. ۳۳۷جز آرام وخوبی نجستم برینکه باشد روان مرا آفرین
338. ۳۳۸امیدم چنانست کز کردگارنباشی جز از شاد و به روزگار
339. ۳۳۹گر ایمن کنی مردمان را بدادخود ایمن بخسبی و از داد شاد
340. ۳۴۰به پاداش نیکی بیابی بهشتبزرگ آنک او تخم نیکی بکشت
341. ۳۴۱نگر تا نباشی به جز بردبارکه تندی نه خوب آید از شهریار
342. ۳۴۲جهاندار وبیدار و فرهنگ‌جویبماند همه ساله با آبروی
343. ۳۴۳بگرد دروغ ایچ گونه مگردچوگردی شود بخت را روی زرد
344. ۳۴۴دل ومغز را دور دار از شتابخرد را شتاب اندرآرد به خواب
345. ۳۴۵به نیکی گرای و به نیکی بکوشبهرنیک و بد پند دانا نیوش
346. ۳۴۶نباید که گردد بگرد تو بدکزان بد تو را بی گمان بد رسد
347. ۳۴۷همه پاک پوش و همه پاک خورهمه پندها یادگیر از پدر
348. ۳۴۸ز یزدان گشای و به یزدان گرایچو خواهی که باشد تو را رهنمای
349. ۳۴۹جهان را چو آباد داری بدادبود تخت آباد و دهر از تو شاد
350. ۳۵۰چو نیکی نمایند پاداش کنممان تا شود رنج نیکی کهن
351. ۳۵۱خردمند را شاد و نزدیک دارجهان بر بداندیش تاریک دار
352. ۳۵۲بهرکار با مرد دانا سگالبه رنج تن از پادشاهی منال
353. ۳۵۳چویابد خردمند نزد تو راهبماند بتو تاج و تخت و کلاه
354. ۳۵۴هرآنکس که باشد تو را زیردستمفرمای در بی‌نوایی نشست
355. ۳۵۵بزرگان وآزادگان را بشهرز داد تو باید که یابند بهر
356. ۳۵۶ز نیکی فرومایه را دور داربه بیدادگر مرد مگذار کار
357. ۳۵۷همه گوش ودل سوی درویش دارهمه کار او چون غم خویش دار
358. ۳۵۸ور ایدونک دشمن شود دوستدارتو در بوستان تخم نیکی بکار
359. ۳۵۹چو از خویشتن نامور داد دادجهان گشت ازو شاد و او از تو شاد
360. ۳۶۰بر ارزانیان گنج بسته مدارببخشای بر مرد پرهیزکار
361. ۳۶۱که گر پند ما را شوی کاربندهمیشه بماند کلاهت بلند
362. ۳۶۲که نیکی دهش نیک خواه تو بادهمه نیکی اندر پناه تو باد
363. ۳۶۳مبادت فراموش گفتار مناگر دور مانی ز دیدار من
364. ۳۶۴سرت سبز باد و دلت شادمانتنت پاک و دور از بد بدگمان
365. ۳۶۵همیشه خرد پاسبان تو بادهمه نیکی اندر گمان تو باد
366. ۳۶۶چو من بگذرم زین جهان فراخبرآورد باید یکی خوب کاخ
367. ۳۶۷بجای کزو دور باشد گذرنپرد بدو کرکس تیزپر
368. ۳۶۸دری دور برچرخ ایوان بلندببالا برآورده چون ده کمند
369. ۳۶۹نبشته برو بارگاه مرابزرگی و گنج و سپاه مرا
370. ۳۷۰فراوان ز هر گونه افگندنیهم از رنگ و بوی و پراگندنی
371. ۳۷۱بکافور تن را توانگر کنیدزمشک از بر ترگم افسر کنید
372. ۳۷۲ز دیبای زربفت پرمایه پنجبیارید ناکار دیده ز گنج
373. ۳۷۳بپوشید برما به رسم کیانبر آیین نیکان ما در میان
374. ۳۷۴بسازید هم زین نشان تخت عاجبر آویخته ازبر عاج تاج
375. ۳۷۵همان هرچه زرین به پیش اندرستاگر طاس و جامست اگر گوهرست
376. ۳۷۶گلاب و می و زعفران جام بیستز مشک و ز کافور و عنبر دویست
377. ۳۷۷نهاده ز دست چپ و دست راستز فرمان فزونی نباید نه کاست
378. ۳۷۸ز خون کرد باید تهیگاه خشکبدو اندر افگنده کافور و مشک
379. ۳۷۹ازان پس برآرید درگاه رانباید که بیند کسی شاه را
380. ۳۸۰چو زین گونه بد کار آن بارگاهنیابد بر ما کسی نیز راه
381. ۳۸۱ز فرزند وز دودهٔ ارجمندکسی کش ز مرگ من آید گزند
382. ۳۸۲بیاساید از بزم و شادی دو ماهکه این باشد آیین پس از مرگ شاه
383. ۳۸۳سزد گر هرآنکو بود پارسابگرید برین نامور پادشا
384. ۳۸۴ز فرمان هرمزد برمگذریددم خویش بی رای او مشمرید
385. ۳۸۵فراوان بران نامه هرکس گریستپس از عهد یک سال دیگر بزیست
386. ۳۸۶برفت و بماند این سخن یادگارتو این یادگارش بزنهار دار
387. ۳۸۷کنون زین سپس تاج هرمزد شاهبیارایم و برنشانم بگاه