1. ۱یکی پیر بد پهلوانی سخنبه گفتار و کردار گشته کهن
2. ۲چنین گوید از دفتر پهلوانکه پرسید موبد ز نوشین‌روان
3. ۳که آن چیست کز کردگار جهانبخواهد پرستنده اندر نهان
4. ۴بدان آرزو نیز پاسخ دهدبدان پاسخش بخت فرخ نهد
5. ۵یکی دست برداشته به آسمانهمی‌خواهد از کردگار جهان
6. ۶نیابد به خواهش همه آرزودو چشمش پر از آب و پر چینش رو
7. ۷به موبد چنین گفت پیروز شاهکه خواهش ز یزدان به اندازه خواه
8. ۸کزان آرزو دل پر از خون شودکه خواهد که ز اندازه بیرون شود
9. ۹بپرسید نیکی کرا درخورستبه نام بزرگی که زیباتر‌ست
10. ۱۰چنین داد پاسخ که هرکس که گنجبیابد پراگنده نابرده رنج
11. ۱۱نبخشد نباشد سزاوار تختزمان تا زمان تیره گرددش بخت
12. ۱۲ز هستی و بخشش بود مرد مهتو ار گنج داری نبخشی نه به
13. ۱۳بگفتش خرد را که بنیاد چیستبه‌شاخ و به‌برگ خرد شاد کیست
14. ۱۴چنین داد پاسخ که داناست شاددگر آنک شرمش بود با نژاد
15. ۱۵بپرسید دانش کرا سودمندکدامست بی‌دانش و بی‌گزند
16. ۱۶چنین داد پاسخ که هر کو خردبپرورد جان را همی‌پرورد
17. ۱۷ز بیشی خرد را بود سودمندهمان بی‌خرد باشد اندر گزند
18. ۱۸بگفت‌ش که دانش به از فر شاهکه فر و بزرگی‌ست زیبای گاه
19. ۱۹چنین داد پاسخ که دانا به فربگیرد جهان سر به سر زیر پر
20. ۲۰خرد باید و نام و فر و نژادبدین چار گیرد سپهر از تو یاد
21. ۲۱چنین گفت زان پس که زیبای تختکدامست وز کیست ناشاد بخت
22. ۲۲چنین داد پاسخ که یاری نخستبباید ز شاه جهاندار جست
23. ۲۳دگر بخشش و دانش و رسم گاهدلش پر ز بخشایش دادخواه
24. ۲۴ششم نیز کانرا دهد مهتریکه باشد سزوار بر بهتری
25. ۲۵به هفتم که از نیک و بد در جهانسخن‌ها بروبر نماند نهان
26. ۲۶چو فر و خرد دارد و دین و بختسزوار تاج است و زیبای تخت
27. ۲۷به هشتم که دشمن بداند ز دوستبی‌آزاری از شهریاران نکوست
28. ۲۸نماند پس از مرگ او نام زشتبیابد به فرجام خرم بهشت
29. ۲۹بپرسیدش از داد و خردک منشز نیکی وز مردم بدکنش
30. ۳۰چنین داد پاسخ که آز و نیازدو دیوند بد‌گوهر و دیر‌ساز
31. ۳۱هرآنکس که بیشی کند آرزویبدو دیو او باز گردد به خوی
32. ۳۲وگر سفلگی برگزید او ز رنجگزیند برین خاک آگنده گنج
33. ۳۳چو بیچاره دیوی بود دیرسازکه هر دو به یک خو گرایند باز
34. ۳۴بپرسید و گفتا که چندست و چیستکه بهری برو هم بباید گریست
35. ۳۵دگر بهر ازو گنج و تاجست و نامازان مستمندیم و زین شادکام
36. ۳۶چنین داد پاسخ که دانا سخنببخشید و اندیشه افگند بن
37. ۳۷نخستین سخن گفتن سودمندخوش آواز خواند ورا بی‌گزند
38. ۳۸دگر آنک پیمان سخن خواستنسخنگوی و بینا دل آراستن
39. ۳۹که چندان سراید که آید به کاروزو ماند اندر جهان یادگار
40. ۴۰سه دیگر سخنگوی هنگام‌جویبماند همه ساله بر آب روی
41. ۴۱چهارم که دانا دلارای خواندسراینده را مرد بارای خواند
42. ۴۲که پیوسته گوید سراسر سخناگر نو بود داستان گر کهن
43. ۴۳به پنجم که باشد سخنگوی گرمبه شیرین سخن هم به آواز نرم
44. ۴۴سخن چون یک اندر دگر بافتیازو بی‌گمان کام دل یافتی
45. ۴۵بپرسید چندی که آموختیروان را به دانش بیفروختی
46. ۴۶چنین گفت کز هرک آموختمهمه فام جان و خرد توختم
47. ۴۷همی‌پرسم از ناسزایان سخنچه گویی که دانش کی آید به بن
48. ۴۸به دانش نگر دور باش از گناهکه دانش گرامی‌تر از تاج و گاه
49. ۴۹بپرسید کس را از آموختنستایش ندیدم و افروختن
50. ۵۰که نیزش ز دانا بباید شنیدنگویم کسی کو به‌جایی رسید
51. ۵۱چنین داد پاسخ که از گنج سیرکه آید مگر خاکش آرد به زیر
52. ۵۲در دانش از گنج نامی‌ترستهمان نزد دانا گرامی‌ترست
53. ۵۳سخن ماند از ما همی یادگارتو با گنج دانش برابر مدار
54. ۵۴بپرسید دانا شود مرد پیرگر آموزشی باشد و یاد‌گیر
55. ۵۵چنین داد پاسخ که دانای پیرز دانش جوانی بود ناگزیر
56. ۵۶بر ابله جوانی گزینی رواستکه بی‌گور او خاک او بی‌نواست
57. ۵۷بپرسید کز تخت شاهنشهانبکردی همه شهریار جهان
58. ۵۸کنون نامشان بیش یاد آوریمبیاد از جگر سرد باد آوریم
59. ۵۹چنین داد پاسخ که در دل نبودکه آن رسم را خود نباید ستود
60. ۶۰به شمشیر و داد این جهان داشتنچنین رفتن و خوار بگذاشتن
61. ۶۱بپرسید با هر کسی پیش ازینسخن راندی نامور بیش ازین
62. ۶۲سبک دارد اکنون نگوید سخننه از نو نه از روزگار کهن
63. ۶۳چنین داد پاسخ که گفتار بسبه کردار جویم همه دسترس
64. ۶۴بپرسید هنگام شاهان نمازنبودی چنین پیش ایشان دراز
65. ۶۵شما را ستایش فزونست ازانخروش و نیایش فزون‌ست ازان
66. ۶۶چنین داد پاسخ که یزدان پاکپرستنده را سر برآرد ز خاک
67. ۶۷فلک را گزارنده او کندجهان را همه بندهٔ او کند
68. ۶۸گر این بنده آن را نداند بهامبادا ز درد و ز سختی رها
69. ۶۹بپرسید تا تو شدی شهریارسپاست فزون چیست از کردگار
70. ۷۰کزان مر تو را دانش افزون شده‌ستدل بدسگالان پر از خون شده‌ست
71. ۷۱چنین داد پاسخ که از کردگارسپاس آنک گشتیم به روزگار
72. ۷۲کسی پیش من بر فزونی نجستوز آواز من دست بد را بشست
73. ۷۳زبون بود بدخواه در جنگ منچو گوپال من دید و اورنگ من
74. ۷۴بپرسید در جنگ خاور بُدیچنان تیز چنگ و دلاور بدی
75. ۷۵چو با باختر ساختی ساز جنگشکیبایی آراستی با درنگ
76. ۷۶چنین داد پاسخ که مرد جواننیندیشد از رنج و درد روان
77. ۷۷هرآنگه که سال اندر آید به شستبه پیش مدارا بباید نشست
78. ۷۸سپاس از جهاندار پروردگارکزویست نیک و بد روزگار
79. ۷۹که روز جوانی هنر داشتیمبد و نیک را خوار نگذاشتیم
80. ۸۰کنون روز پیری به دانندگیبه رای و به گنج و فشانندگی
81. ۸۱جهان زیر آیین و فرهنگ ماستسپهر روان جوشن جنگ ماست
82. ۸۲بدو گفت شاهان پیشین درازسخن خواستند آشکارا و راز
83. ۸۳شما را سخن کمتر و داد بیشفزون داری از نامداران پیش
84. ۸۴چنین داد پاسخ که هر شهریارکه باشد ورا یار پروردگار
85. ۸۵ندارد تن خویش با رنج و دردجهان را نگهبان هرآنکس که کرد
86. ۸۶بپرسید شادان دل شهریارپر اندیشه بینم بدین روزگار
87. ۸۷چنین داد پاسخ که بیم گزندندارد به دل مردم هوشمند
88. ۸۸بدو گفت شاهان پیشین ز بزمنبردند جان را به‌اندازه رزم
89. ۸۹چنین داد پاسخ که ایشان ز جامنکردند هرگز به دل یاد نام
90. ۹۰مرا نام بر جام چیره شده‌ستروانم زمان‌را پذیره شده‌ست
91. ۹۱بپرسید هرکس که شاهان بدندتن خویشتن را نگهبان بدند
92. ۹۲به دارو و درمان و کار پزشکبدان تا نپالود باید سرشک
93. ۹۳چنین داد پاسخ که تن بی‌زمانکه پیش آید از گردش آسمان
94. ۹۴بجایست دارو نیاید به کارنگه داردش گردش روزگار
95. ۹۵چو هنگامه رفتن آمد فراززمانه نگردد به پرهیز باز
96. ۹۶بپرسید چندان ستایش کنندجهان‌آفرین را نیایش کنند
97. ۹۷زمانی نباشد بدان شادمانبه اندیشه دارد همیشه روان
98. ۹۸چنین داد پاسخ که اندیشه نیستدل شاه با چرخ گردان یکی‌ست
99. ۹۹بترسم که هرکو ستایش کندمگر بیم ما را نیایش کند
100. ۱۰۰ستایش نشاید فزون زآنک هستنجوییم راز دل زیردست
101. ۱۰۱بدو گفت شادی ز فرزند چیستهمان آرزوها ز پیوند چیست
102. ۱۰۲چنین داد پاسخ که هرکو جهانبه فرزند ماند نگردد نهان
103. ۱۰۳چو فرزند باشد بیابد مزهز بهر مزه دور گردد بزه
104. ۱۰۴وگر بگذرد کم بود درد اویکه فرزند بیند رخ زرد اوی
105. ۱۰۵بپرسد که گیتی تن آسان کراستز کردار نیکو پشیمان چراست
106. ۱۰۶چنین داد پاسخ که یزدان‌پرستبگیرد عنان زمانه به‌دست
107. ۱۰۷فزونی نجوید تن‌آسان شودچو بیشی سگالد هراسان شود
108. ۱۰۸دگر آنک گفتی ز کردار نیکنهان دل و جان به بازار نیک
109. ۱۰۹ز گیتی زبون‌تر مر آن را شناسکه نیکی سگالید با ناسپاس
110. ۱۱۰بپرسید کان کس که بد کرد و مردز دیوان جهان نام او را سترد
111. ۱۱۱هران کس که نیکی کند بگذردزمانه نفس را همی‌بشمرد
112. ۱۱۲چه باید همی نیکویی را ستودچو مرگ آمد و نیک و بد را درود
113. ۱۱۳چنین داد پاسخ که کردار نیکبیابد به هر جای بازار نیک
114. ۱۱۴نمرد آنکه او نیک کردار مردبیاسود و جان را به یزدان سپرد
115. ۱۱۵وزان کس که ماند همی نام بداز آغاز بد بود و فرجام بد
116. ۱۱۶نیاسود هرکس کزو باز ماندوزو در زمانه بد آواز ماند
117. ۱۱۷بپرسد چه کارست برتر ز مرگاگر باشد این را چه سازیم برگ
118. ۱۱۸چنین داد پاسخ کزین تیره خاکاگر بگذری یافتی جان پاک
119. ۱۱۹هرآنکس که در بیم و اندوه زیستبران زندگی زار باید گریست
120. ۱۲۰بپرسد کزین دو گران‌تر کدامکزوییم پر درد و ناشادکام
121. ۱۲۱چنین داد پاسخ که هم‌سنگ کوهجز اندوه مشمر که گردد ستوه
122. ۱۲۲چه بیمست اگر بیم اندوه نیستبه گیتی جز اندوه نستوه نیست
123. ۱۲۳بپرسید کز ما که با گنج‌ترچنین گفت کان کس که بی‌رنج‌تر
124. ۱۲۴بپرسید که او کدامست زشتکه از ارج دورست و دور از بهشت
125. ۱۲۵چنین داد پاسخ که زن‌را که شرمنباشد به گیتی نه آواز نرم
126. ۱۲۶ز مردان بتر آنک نادان بودهمه زندگانی به زندان بود
127. ۱۲۷بگرود به یزدان و تن پرگناهبدی بر دل خویش کرده سیاه
128. ۱۲۸بپرسید مردم کدامست راستکه جان و خرد بر دل او گواست
129. ۱۲۹چنین گفت کانکو به سود و زیاننگوید نبندد بدی را میان
130. ۱۳۰بپرسید کزو خو چه نیکوترستکه آن بر سر مردمان افسر‌ست
131. ۱۳۱چنین داد پاسخ که چون بردباربود مرد نایدش افسون به کار
132. ۱۳۲نه آن کز پی سودمندی کندوگر نیز رای بلندی کند
133. ۱۳۳چو رادی که پاداش رادی نجستببخشید و تاریکی از دل بشست
134. ۱۳۴سه دیگر چو کوشایی ایزدیکه از جان پاک آید و بخردی
135. ۱۳۵بپرسید در دل هراس از چه بیشبدو گفت کز رنج و کردار خویش
136. ۱۳۶بپرسید بخشش کدامست بهکه بخشنده گردد سرافراز و مه
137. ۱۳۷چنین داد پاسخ کز ارزانیانمدارید باز ایچ سود و زیان
138. ۱۳۸بپرسید موبد ز کار جهانسخن برگشاد آشکار و نهان
139. ۱۳۹که آیین کژ بینم و ناپسنددگر گردش کار ناسودمند
140. ۱۴۰چنین داد پاسخ که زین چرخ پیراگر هست بادانش و یادگیر
141. ۱۴۱بزرگست و داننده و برترستکه بر داوران جهان داورست
142. ۱۴۲بد آیین مشو دور باش از پسندمبین ایچ ازو سود و ناسودمند
143. ۱۴۳بد و نیک از او دان کش انباز نیستبه کاریش فرجام و آغاز نیست
144. ۱۴۴چو گوید بباش آنچ گوید بدستهمو بود تا بود و تا هست هست
145. ۱۴۵بپرسید کز درد بر کیست رنجکه تن چون سرایست و جان را سپنج
146. ۱۴۶چنین داد پاسخ که این پوده پوستبود رنجه چندانک مغز اندروست
147. ۱۴۷چو پالود زو جان ندارد خردکه بر خاک باشد چو جان بگذرد
148. ۱۴۸بپرسید موبد ز پرهیز و گفتکه آز و نیاز از که باید نهفت
149. ۱۴۹چنین داد پاسخ که آز و نیازسزد گر ندارد خردمند باز
150. ۱۵۰تو از آز باشی همیشه به رنجکه همواره سیری نیابی ز گنج
151. ۱۵۱بپرسید کز شهریاران که بیشبه هوش و به آیین و با رای و کیش
152. ۱۵۲چنین داد پاسخ که آن پادشاکه باشد پرستنده و پارسا
153. ۱۵۳ز دادار دارنده دارد سپاسنباشد کس از رنج او در هراس
154. ۱۵۴پرامید دارد دل نیک‌مرددل بدکنش را پر از بیم و درد
155. ۱۵۵سپه را بیاراید از گنج خویشسوی بدسگال افگند رنج خویش
156. ۱۵۶سخن پرسد از بخردان جهانبد و نیک دارد ز دشمن نهان
157. ۱۵۷بپرسید کار پرستش به چیستبه نیکی یزدان گراینده کیست
158. ۱۵۸چنین داد پاسخ که تاریک‌خویروان اندر آرد به باریک موی
159. ۱۵۹نخست آنک داند که هست و یکی‌ستترا زین نشان رهنمای اندکی‌ست
160. ۱۶۰ازو دارد از کار نیکی سپاسبدو باشد ایمن و زو در هراس
161. ۱۶۱هراس تو آنگه که جویی گزندوزو ایمنی چون بود سودمند
162. ۱۶۲وگر نیک‌دل باشی و راه‌جویبود نزد هر کس تو را آبروی
163. ۱۶۳وگر بدکنش باشی و بد تنهبه دوزخ فرستاده باشی بنه
164. ۱۶۴مباش ایچ گستاخ با این جهانکه او راز خویش از تو دارد نهان
165. ۱۶۵گراینده باشی به کردار دینبداری بدین روزگار گزین
166. ۱۶۶خرد را کنی با دل آموزگاربکوشی که نفریبدت روزگار
167. ۱۶۷همان نیز یاد گنهکار مردنباشی به بازار ننگ و نبرد
168. ۱۶۸غم آن جهان از پی این جهاننباید که داری به دل در نهان
169. ۱۶۹نشستنت همواره با بخردانگراینده رامش جاودان
170. ۱۷۰گراینده بادی به فرهنگ و رایبه یزدان خرد بایدت رهنمای
171. ۱۷۱از اندازه بر نگذرانی سخنکه تو نو به کاری گیتی کهن
172. ۱۷۲نگرداندت رامش و رود مستنباشدت با مردم بد نشست
173. ۱۷۳بپیچی دل از هرچ نابودنی‌ستببخشای آن را که بخشودنی‌ست
174. ۱۷۴نداری دریغ آنچه داری ز دوستاگر دیده خواهد اگر مغز و پوست
175. ۱۷۵اگر دوست با دوست گیرد شمارنباید که باشد میانجی به کار
176. ۱۷۶چو با مرد بدخواه باشد نشستچنان کن که نگشاید او بر تو دست
177. ۱۷۷چو جوید کسی راه بایستگیهنر باید و شرم و شایستگی
178. ۱۷۸نباید زبان از هنر چیره‌تردروغ از هنر نشمرد دادگر
179. ۱۷۹نداند کسی را بزرگی به چیزنه خواری به ناچیز دارد بنیز
180. ۱۸۰اگر بدگمانی گشاید زبانتو تندی مکن هیچ با بدگمان
181. ۱۸۱ازان پس چو سستی گمانی بردوز اندازه گفتار او بگذرد
182. ۱۸۲تو پاسخ مر او را به اندازه گویسخن‌های چرب آور و تازه گوی
183. ۱۸۳به آزرم اگر بفگنی سوی خویشپشیمانی آید به فرجام پیش
184. ۱۸۴چو بیکار باشی مشو رامشینه کارست بیکاری ار باهشی
185. ۱۸۵ز هرکار کردن تو را ننگ نیستاگر چند با بوی و با رنگ نیست
186. ۱۸۶به نیکی به هر کار کوشا بودهمیشه به دانش نیوشا بود
187. ۱۸۷به کاری نیازد که فرجام اویپشیمانی و تندی آرد به روی
188. ۱۸۸ببخشاید از درد بر مستمندنیارد دلش سوی درد و گزند
189. ۱۸۹خردمند کو دل کند بردبارنباشد به چشم جهاندار خوار
190. ۱۹۰بداند که چندست با او هنربه اندازه یابد ز هر کار بر
191. ۱۹۱گر افزون ازان دوست بستایدشبلندی و کژی بیفزایدش
192. ۱۹۲همان مرد ایزد ندارد به رنجوگر چند گردد پراگنده گنج
193. ۱۹۳پرستش کند پیشه و راستیبپیچد ز بی‌راهی و کاستی
194. ۱۹۴برین برگ واین شاخها آخت دستهنرمند دینی و یزدان‌پرست
195. ۱۹۵همانست رای و همینست راهبه یزدان گرای و به یزدان پناه
196. ۱۹۶اگر دادگر باشدی شهریارازو ماند اندر جهان یادگار
197. ۱۹۷چنان هم که از داد نوشین‌روانکجا خاک شد نام ماندش جوان