1. ۱مغنی بدان سازِ تیمار‌ سوزنشاط مرا یک زمان بر فروز
2. ۲مگر ز‌آن نوایِ بریشم‌نوازبریشم کشم روم را در طراز
3. ۳چنین گوید آن کاردان فیلسوفکه بر کارِ آفاق بودش وقوف
4. ۴که یونان‌نشینانِ آن روزگارسوی زهد بودند آموزگار
5. ۵ز دنیا نجستندی آسایشینیرزیدشان شهوت آلایشی
6. ۶نکردندی الا ریاضت‌گر‌یبه بسیار دانی و اندک‌خوری
7. ۷کسی که به خود بر توان داشتیز طبع آرزو‌ها نهان داشتی
8. ۸نکردی تمتع‌، نخوردی نبیدکزین هر دو گردد خرد ناپدید
9. ۹ز گِرد آمدن سر درآید به گَردچو سر بایدت گِردِ آفت مگرد
10. ۱۰بدانجا رسیدند از آن رسم و رایکه برخاست بنیاد‌شان زین سرا‌ی
11. ۱۱ز خشگی به دریا کشیدند بارز پیوند گشتند پرهیزگار
12. ۱۲...ن را ز مردان بپرداختندجداگانه شان کشتی‌یی ساختند
13. ۱۳به مردانگی خون خود ریختندبمردند و با زن نیامیختند
14. ۱۴به گیتی چنین بود بنیاد‌شانکه تخمه به گیتی برافتادشان
15. ۱۵یکی روزِ فرخنده از صبحگاهز فرزانگان بزمی آراست شاه
16. ۱۶چنان داد فرمان به سالاربارکه با من ندارد کس امروز کار
17. ۱۷فرستید و خوانید سقراط رانگهبان ترکیب و اخلاط را
18. ۱۸فرستاده سقراط را بازجستز شه یاد کردش که جویای توست
19. ۱۹زمانی به درگاه‌ِ خسرو خرامبرآرای جامه برافروز جام
20. ۲۰فریب ورا پیر دانا نخوردفریبندگی را اجابت نکرد
21. ۲۱بدو گفت رو به سکندر بگویکه هرچ اندرین ره نیابی مجوی
22. ۲۲من آنجایی‌ام وین سخن روشن استگر اینجا خیالی‌ست آن بی‌من است
23. ۲۳مرا گر به‌دست آرد ایزد‌پرستهم از درگه‌ِ ایزد آیم به‌دست
24. ۲۴جوابی که آن کان‌ِ فرهنگ سفتفرستاده شد با فرستنده گفت
25. ۲۵شهنشاه را گشت روشن چو روزکه سقراط شمعی است خلوت فروز
26. ۲۶نیابد به دیدار آن شمع راهجز آن کس که شب‌خیز باشد چو ماه
27. ۲۷سکندر که دارندهٔ تاج بودبه دانش همه ساله محتاج بود
28. ۲۸زمانی نبودی که فرزانه‌ایز گوهر ندادی بدو دانه‌ای
29. ۲۹ز هر دانشی کان ز دانندگانرساندندی او را رسانندگان
30. ۳۰سخن‌های سقراطِ بیدار هوشپسند آمدی مر زبان را به گوش
31. ۳۱برآن شد دلِ دانش‌اندیش اوکه آرند سقراط را پیش او
32. ۳۲نمودند کان پیرِ خلوت‌پناهبر آمدشدِ خلق بربست راه
33. ۳۳سر از شغل دنیا چنان تافته‌ستکه در گور گویی دری یافته‌ست
34. ۳۴ز خویشان و یاران جدایی گرفتبه کنجی خراب آشنایی گرفت
35. ۳۵جهان گرچه کارش به جان آورَدنه ممکن که سر در جهان آورَد
36. ۳۶ز خون خوردنِ جانور خو بریدپلاسی بپوشید و دیبا درید
37. ۳۷کفی پست از آنجا که غایت بوَدشبان روزی او را کفایت بود
38. ۳۸جز ایزد پرستیدنش کار نیستبه نزدیک او خلق را بار نیست
39. ۳۹نظامی صفت با خرد خو گرفتنظامی مگر کاین صفت زو گرفت
40. ۴۰به شرحی که دادند از آن دین‌پناهگراینده‌تر شد بدو مِهر ِشاه
41. ۴۱چنین آمده‌ست آدمی را نهادکه آرد فرامُش‌کنان را به یاد
42. ۴۲کسی کاو ز مردم گریزنده‌تربدو میل مردم ستیزنده‌تر
43. ۴۳چو سقراط مهر خود از خلق شستهمه خلق سقراط را بازجُست
44. ۴۴بسی خواند شاهش برِ خویشتننشد شاهِ انجم بر آن انجمن
45. ۴۵چو ز اندازه شد خواهشِ شهریاردلِ کاردان در نیامد به کار
46. ۴۶ز نازِ هنرمند ترکانه‌وَشرمنده نشد دولتِ نازکش
47. ۴۷شه از جمله استواران خویشیکی محرم خاص را خواند پیش
48. ۴۸فرستاد نزدیک دانا فرازبسی قصه‌ها گفت با او به راز
49. ۴۹که نزدیک خود خواندمت بارهانهان داشتم با تو گفتار‌ها
50. ۵۰اجابت نکردی، چه بود از قیاس‌؟نوازنده را ناشدن حق‌شناس‌؟
51. ۵۱چرایی ز درگاه ما گوشه‌گیر‌؟بیا، یا بگو حجتی دلپذیر
52. ۵۲به معذوریِ خویش حجت نمایوگر نیست حجت به حاجت بپای
53. ۵۳فرستادهٔ پی مبارک ز راهبه سقراط شد، داد پیغام شاه
54. ۵۴جهان‌دیده دانای‌ِ حاضر‌جوابچنین داد پاسخ برای صواب
55. ۵۵که گر شه مرا خواند نزدیک خودخرد چیزها داند از نیک و بد
56. ۵۶نماید که رفتن بدو رای نیستکه مهر تو را در دلش جای نیست
57. ۵۷چو در ناشدن هست چندین دلیلبه بازی نشد پیش کس جبرئیل
58. ۵۸مرا رغبت آنگه پدید آمدیکه پیغام شه با کلید آمدی
59. ۵۹چو در نافه مشک آشنایی دهدبر او بوی خوش بر گوایی دهد
60. ۶۰دلی را که بر دوستی رهبر استبرون از زبان حجتی دیگر است
61. ۶۱درونی که مهر آشکارا کندمدارا فزون از مدارا کند
62. ۶۲کسانی که نزدیک شه محرمندبه بزم‌اندرون شاه را همدمند
63. ۶۳سوی من نبینند بر آب و سنگستور مرا پای ازینجاست لنگ
64. ۶۴چنان می‌نماید که در بزمگاهبه نیکی مرا یاد ناورد شاه
65. ۶۵که آن رازدار‌ان که خدمتگر‌ندبه دل‌دوستی سویِ من ننگرند
66. ۶۶دل شاه را مرد مردم‌شناسهم از مردم ِ شاه گیرد قیاس
67. ۶۷اگر خاصگان را زبان هست نرمبه امید شه دل توان کرد گرم
68. ۶۸وگر نرم ناید ز گوینده گفتدرشتی بوَد شاه را در نهفت
69. ۶۹غناساز‌ِ گنبد چو باشد درستصدای خوش آرد به اوتار‌ِ سست
70. ۷۰ز گنبد چو یک رکن گردد خرابخوش‌آواز را ناخوش آید جواب
71. ۷۱هر آن نیک و بد کاید از در برونبه دارا‌ی درگه بوَد رهنمون
72. ۷۲تو خوانی مرا پرده‌داران رازبه سرهنگی از پرده دارند باز
73. ۷۳نگر تا به طوفان ز دریای آبدر این کشمکش چون نمایم شتاب‌؟
74. ۷۴مثال آنچنان شد که دریای ژرفنماید که دُرهاست ما را شگرف
75. ۷۵نهنگان دریا گشایند چنگکه جوید گهر در دهان نهنگ‌؟
76. ۷۶چگونه شوم بر دری نور باش؟که باشد بر او این همه دور باش
77. ۷۷برِ شاه اگر صورتم بد کنندخلاقت نه بر من که بر خود کنند
78. ۷۸ز خلق جهان بنده‌ای را چه باک‌؟که بندد کمر پیش یزدان پاک
79. ۷۹در این بندگی خواجه‌تاشم تو راگر آیم به تو‌، بنده باشم تو را
80. ۸۰ببین ای سکندر به تقویم راستکه این نکته را ارتفاع از کجاست‌؟!
81. ۸۱فرستادهٔ شهریار از بَرَشبرِ شاه شد خواند درس از برش
82. ۸۲طبق‌پوش برداشت از خوان دُرز دُر دامن شاه را کرد پر
83. ۸۳شه از گوهرافشانِ آن کانِ گنجز گوهر برآمودن آمد به رنج
84. ۸۴پسند آمدش کان سخن‌های چُستبه دعوی‌گه حجت آمد درست
85. ۸۵چو دانست کاو هست خلوت‌گرایپیاده به خلوتگه‌ش کرد رای
86. ۸۶شد آن گنج را دید در گوشه‌ایز بی توشه‌ای ساخته توشه‌ای
87. ۸۷ز شغل جهان گشت مشغول خواببرآسوده از تابش آفتاب
88. ۸۸تماشای او در دلش کار کردبه پایش بجنباند و بیدار کرد
89. ۸۹بدو گفت برخیز و با من بسازکه تا از جهانت کنم بی‌نیاز
90. ۹۰بخندید دانا کزین داوریبه ار جز منی را به‌دست آوری
91. ۹۱کسی کاو نهد دل به مشتی گیانگردد به گِرد تو چون آسیا
92. ۹۲چو قرص جوین هست جان‌پرور‌مغم گِردهٔ گندمین چون خورم؟
93. ۹۳بر آن راهرو نیم‌جو بار نیستکه او را یکی جو در انبار نیست
94. ۹۴مرا کایم از کاه‌بَرگی ستوهچه باید گران‌بار گشتن چو کوه‌؟
95. ۹۵دگرباره شه گفت کز مال و جاهتمنا چه داری تو ای نیکخواه‌؟
96. ۹۶جوابش چنین داد دانای دورکه با چون منی بر مینبار جور
97. ۹۷من از تو به همت توانگر‌ترمکه تو بیش‌خوار‌ی‌، من اندک‌خورم
98. ۹۸تو با اینکه داری جهانی چنیننه‌ای سیر‌دل هم ز خوانی چنین
99. ۹۹مرا این یکی ژندهٔ سالخوردگران‌ستی ار نیستی گرم و سرد
100. ۱۰۰تو با این گرانی که در بار توستطلبکار‌یِ من کجا کار توست؟
101. ۱۰۱دگر باره پرسید از او شهریارکه تو کیستی‌‌ من کی‌ام‌‌ در شمار‌‌‌
102. ۱۰۲چنین داد پاسخ سخنگو‌ی پیرکه فرمان‌ده‌ام من‌، تو فرمان‌پذیر
103. ۱۰۳برآشفت شه زان حدیث درستنهانی سخن را درون بازجست
104. ۱۰۴خردمند پاسخ چنین داد بازکه بر شه گشایم درِ بسته باز
105. ۱۰۵مرا بنده‌ای هست نامش هوادل من بدان بنده فرمانروا
106. ۱۰۶تو آنی که آن بنده را بنده‌ایپرستارِ ما را پرستنده‌ای
107. ۱۰۷شه از رای دانا‌ی باریک‌بینز خجلت سرافکنده شد بر زمین
108. ۱۰۸بدو گفت خود نور سیمای منگواه‌ست بر پاکی رای من
109. ۱۰۹ز پاکان چو پاکی جدایی مکننمرده زمین آزمایی مکن
110. ۱۱۰دگر ره جوابیش چون سیم دادکه سیماب در گوش نتوان نهاد
111. ۱۱۱چو پاکی و پاکیزه رایی کنیچرا دعوی‌ِ چارپایی کنی؟
112. ۱۱۲که هر چارپایی که آرد شتاببه پای اندر آرد کسی را ز خواب
113. ۱۱۳چو من خفته‌ای را تو بیدار مردنبایست از این گونه بیدار کرد
114. ۱۱۴تو کز خواب ما را بر آشفته‌ایکنی خفته بیدار و خود خفته‌ای
115. ۱۱۵بدین خواب خرگوش و خوی پلنگز شیرانِ بیدار بردار چنگ
116. ۱۱۶شکاری طلب کافتد از تیر توهژبر‌ی چو من نیست نخجیر تو
117. ۱۱۷دل شه بدان داستان‌های گرمچو موم از پذیرندگی گشت نرم
118. ۱۱۸به خواهش چنان خواست کان هوشمندز پند‌ش دهد حلقه‌ای گوش‌بند
119. ۱۱۹شد آن تلخی از پیر‌ِ پرهیزگاربه شیرین‌زبانی درآمد به کار
120. ۱۲۰از آن پند کاو سربلندی دهدبگفت آنچه او سودمندی دهد
121. ۱۲۱که چون آهنِ دست‌پیرایِ توپذیرای صورت شد از رای تو
122. ۱۲۲توانی که روشن کنی سینه رادر او آری آیین آیینه را
123. ۱۲۳چو بردن توانی ز آهن تو زنگکه تا جای گیرد در او نقش و رنگ
124. ۱۲۴دل پاک را زنگ‌پرداز کنبر او راز روحانیان باز کن
125. ۱۲۵سیه کن روانِ بداندیش رابشوی از سیاهی دل خویش را
126. ۱۲۶زبانی است هر کاو سیه‌دل بوَدنه هر زنگی‌یی خواجه مقبل بود
127. ۱۲۷به سودا‌ی زنگی مشو رهنمونمفرح نگر کز لب آرد برون
128. ۱۲۸سیاهی کنی سوخته شو چو بیدکه دندان بدو کرد زنگی سپید
129. ۱۲۹مگر که‌آینهٔ زنگی از آهن استکه با آن سیاهی دلش روشن است‌؟!
130. ۱۳۰از آنجا خبر داد کار آزمایکه نوشاب را در سیاهی‌ست جای
131. ۱۳۱برون آی چون نقره ز آلودگیز نقره بیاموز پالودگی
132. ۱۳۲دماغی کز آلودگی گشت پاکبچربد بر این گنبد دودناک
133. ۱۳۳نهانخانهٔ صبحگاهی شودحرمگاه سرّ الهی شود
134. ۱۳۴ز تو دور کردن ز روزن نقاببه روزن درافتادن از آفتاب
135. ۱۳۵چراغی به دریوزه بر کرده گیرقفایی ز باد هوا خورده گیر
136. ۱۳۶عماری‌کشِ نور ِخورشید باشز ترکِ عماری بر امید باش
137. ۱۳۷تو در پاک میکن ز خاشاک و خارطلبکار سلطان مشو زینهار
138. ۱۳۸چو سلطان شود سوی نخجیرگاهدَری رُفته بیند فروشسته راه
139. ۱۳۹چو دانی که آمد به مهمان فرودبه ناخوانده مهمان بر از ما درود
140. ۱۴۰گر آیی بر این در دلیری مکنتمنای بالا و زیری مکن
141. ۱۴۱به جان شو پذیرندهٔ بزم خاصکه تن را ز دربان نبینی خلاص
142. ۱۴۲به کفش گل آلوده بر تخت شاهنشاید شدن، کفش بفکن به راه
143. ۱۴۳چو هم‌کاسهٔ شاه خواهی نشستبپیرای ناخن‌، فروشوی دست
144. ۱۴۴که‌را زَهره گر خود بود شرزه شیر‌؟که بر تخت سلطان خرامد دلیر‌؟
145. ۱۴۵که شیری که بر تخت او بخته شدهم از هیبت تخت او تخته شد
146. ۱۴۶کسی کاو درآید به درگاه توخورد سیلی ار گم کند راه تو
147. ۱۴۷ببین تا تو را سر به درگاهِ کیستدل ترسناکت نظرگاهِ کیست
148. ۱۴۸گر این در زنی، کمترین بنده باشگر این پای داری سرافکنده باش
149. ۱۴۹وگرنه تو خود شاهی و شهریارتو را با سگ پاسبانان چه‌کار؟
150. ۱۵۰تو گرمی مکن گر من از خویِ گرمنگفتم تو را گفتنی‌های نرم
151. ۱۵۱دل تافته که‌او زمین‌تفته بودبه جاسوسی آسمان رفته بود
152. ۱۵۲کنون که‌آمد از آسمان بر زمینره‌آوردش آن بود و ره‌بردش این
153. ۱۵۳چو گفت این سخن‌های پرورده پیرسخن در دل شاه شد جایگیر
154. ۱۵۴برافروخته‌روی چون آفتابسوی بزم خود کرد خسرو شتاب
155. ۱۵۵بفرمود تا مرد کاتب سرشتبه آب زر آن نکته‌ها را نبشت